Litera D – F

Litera D

  • damnum – utrata, strata, niekorzyść
  • darthun – dziś: dartun – właściwie – przedstawiać, obrazować; w przenośni – określać prawdziwość lub fałszywość rzeczy (np. wykazywać coś w oparciu o dowody)
  • Data – dane (treść, materiał)
  • datio in solutum – świadczenie zamiast zapłaty
  • de concert – jednomyślnie
  • Debent – dłużnik
  • Debit – debit – sprzedaż, zbyt – debitiren – sprzedać, zbyć
  • Debitor – dłużnik
  • Debitum – dług
  • Decem – dziesięcina – 1/10 dochodu przekazywana na rzecz duchowieństwa; decimiren – pobierać dziesięcinę (też: Zehent)
  • Decennium – okres 10 lat
  • Decent – szykowny, przyzwoity
  • decerniren – decernować – rozstrzygać, decydować
  • Decernent – urzędnik rozstrzygający sprawę, także osoba w kolegium, której przysługuje prawo przedstawienia lub decydowania o sprawie
  • Decharge – kwitowanie, poświadczenie prawidłowo przeprowadzonych rachunków; dechargiren – wywiązać się ze zobowiązania
  • Declaration – 1. wyjaśnienie (interpretacja) przepisu prawnego; 2. informacja o towarach do oclenia; 3. oświadczenie dłużnika o jego majątku
  • decortiren – odliczać, potrącać
  • Decorum – przyzwoitość, obyczaj
  • Decret – dekret – zarządzenie władzy zwierzchniej, rozstrzygnięcie, orzeczenie; decretiren – orzekać, zarządzać
  • Decretum ad agendum – pełnomocnictwo udzielone kuratorowi (opiekunowi)
  • dediren – wykreślić zapis o długu; dedit – zapłacono (zwykle skrót – dd.)
  • defamiren – zniesławić; Defamation (Diffamation) – zniesławienie; Diffamator – oszczerca
  • Defension – defensywa – pismo obronne (środki obronne w postępowaniu sądowym); Defensor – obrońca, doradca; Defensiv – obronne
  • deferiren – deferować – przyznawać, gwarantować; odebrać (np. od kogoś przysięgę), akceptować; oznajmiać
  • Defunctus – zmarły
  • Defuncta – zmarła
  • Delatio – delacja – potajemne oskarżenie, denuncjacja, donos
  • Delictum – delikt – czyn zabroniony; Corpus delicti – przedmiot przestępstwa, dowód rzeczowy
  • delogiren – wyprzeć, wyrugować (kogoś z zajmowanego miejsca); wyprowadzić się (z mieszkania); rozdzielić wojsko na kwatery (stąd – Delogirungsplan)
  • demarkiren – demarkować – rozgraniczenie, wyznaczać granicę; Demarkationslinie – linia demarkacyjna, linia graniczna
  • Denomination – mianowanie; niedokładne nazwanie osoby lub rzeczy
  • dependiren – dependować – zależeć (coś lub ktoś od kogoś); Dependenz – zależność, uzależnienie
  • Deponiren – deponować – złożyć na przechowanie; Depositum – dobro złożone na przechowanie
  • Deposition – złożenie (depozytu); orzeczenie przed sądem, zeznanie świadka do protokołu
  • Depot – skład, magazyn; w wojsku – wszelkiego sprzętu wojskowego, amunicji itd. z wyjątkiem żywności; w handlu – towarów, papierów wartościowych itd.
  • derogestalt – w ten sposób, tego rodzaju
  • derweil – podczas, w tym czasie
  • Deservitum – wynagrodzenie adwokata
  • desideriren – wymagać, pragnąć; Pium desiderium – pobożne życzenie
  • Designation – desygnacja, desygnowanie – mianowanie, wyznaczenie; designiren – desygnować, zapisać; Aktendesignation – spis wysłanych (ekspediowanych) tomów akt
  • Desolation – dezolacja – zniszczenie, spustoszenie; desoliren – pustoszyć; Desolat – zniszczony, opustoszały
  • Dessein – zamiar, projekt
  • Deterioration – deterioracja – pogorszenie, utrata wartości; deterioriren – pogarszać, czynić bezwartościowym
  • Diameter – średnica
  • Diarium – diariusz – dziennik, pamiętnik
  • Diäten – diety – wynagrodzenie dzienne; Diätarius – robotnik dniówkowy (otrzymuje wypłatę za każdy dzień)
  • Diffamation – zniesławienie; zob. defamiren
  • differiren – różnić się, być odmiennym; Differenz – dyferencja, zróżnicowanie; Different – zróżnicowany, inny
  • Diffession – odrzucenie (wyparcie się) dokumentu lub podpisu pod przysięgą; termin często występujacy w postępowaniu dowodowym, podczas którego osoba, której przedstawiono dokument, mogła go pod przysięgą uznać (zu agnosciren) lub odrzucić (zu diffitiren)
  • Difficultät – trudność, przeszkoda; difficil – trudno, ciężko
  • Difform – rozmaity, różnorodny; np. orzeczenie sądu I. instancji jest difform od orzeczenia sądu II, instancji, jeśli orzeczenia te różnią się od siebie
  • Digesten – digesta – część prawa rzymskiego; zob. Kodeks Justyniana (Wikipedia); Pandekten (Wikipedia)
  • Dignität – godność, honor
  • Dilation – dylacja – odroczenie (np. terminu rozprawy); dilatorisch – przeciągający, odwlekający
  • Diligence – pośpiech, gorliwość, pilność
  • Dimidia, dimidium – połowa
  • Dismembration – dysmembracja – rozdzielenie (rozparcelowanie) nieruchomości, majątku ziemskiego; dismembriren – parcelowac, dzielić na części; parcelacje folwarku, dobra rycerskiego były częste na przełomie XVIII i XIX w., działki przechodziły w ten sposób w ręce chłopskie; zob. Historia Śląska, t. II, cz. 1, 1966 r., s. 64
  • Disput – dysputa – spór, wymiana zdań; disputiren – kłócić się
  • Dissertation – dysertacja – naukowe opracowanie (rozprawa)
  • dito, detto – tak samo (stosowane, aby nie powtarzać wcześniej podanego); zwykle skrót: dto
  • Diversion – dywersja – nieoczekiwany cios (uderzenie), w sensie wojskowym – na tyły wroga
  • dividiren – dzielić; Dividende – dywidendy, udziały
  • Division – 1. dywizja; 2. podział; 3. wydział; najczęściej jako dywizja (zwykle większa jednostka wojskowa pod dowództwem generała)
  • Divortium – rozwód
  • dociren – uczyć, nauczać
  • Dolus – oszustwo; dolose – oszukańczy
  • Domänen – domeny; majątki (zwykle ziemskie) należące bezpośrednio do właściciela ziemskiego; od średniowiecza – teren należący bezpośrednio do panującego (w odróżnieniu od lenna); od XVIII w. określane jako Kammergüter – dobra kamery; zarówno państwowe, jak i prywatne
  • Domicilium – miejsce zamieszkania; domiciliren – mieszkać; domicilium habitationis – miejsce przebywania; domicilium originis – miejsce urodzenia
  • Dominium – dominium – własność, majątek ziemski; dominum directum – własność zwierzchnia; dominium utile – własność użytkowa (faktyczny użytkownik gruntu); zob. Domänen
  • Dos – posag, dar podczas zaślubin dla męża; w przypadku całkowitej wspólnoty majątkowej nie występuje
  • Dotalitium – majątek ofiarowany żonie podczas zaślubin, który może użytkować na czas swego życia także po śmierci męża; inaczej – Leibgedinge, Leibgdünge
  • Drogist – handlarz przyprawami i innymi produktami roślinnymi
  • Dubium – wątpliwość; sine dubio – bez wątpliwości; causa dubia – wątpliwa sprawa
  • Duodez – format książkowy tworzący 12 kart, czyli 24 strony; z łac. duodecim – dwanaście
  • Duplik – duplika – replika na odpowiedź oskarżonego; dosł. drugie pismo z odpowiedzią
  • Duplum – dwukrotność; in duplo – podwójnie; duppliren – podwajać
  • Durante – podczas; durante processu – podczas procesu; durante matrimonio – w czasie trwania małżeństwa

Litera E

  • eadem – tam, tamże
  • Ebdomada – zob. Hebdomada (też Hebdomas) – tydzień
  • Ebenist – stolarz artystyczny, wykonywał meble głównie z drogiego drewna egzotycznego, które nakładał na mniej wartościowe elementy z drewna pozyskiwanego na miejscu, zob. Ebenist (Wikipedia)
  • Ebentürer – handlarz biżuterią i towarami luksusowymi
  • Eberschmied – też: Bohrerschmied – kowal wyrabiający wiertła (ręczne)
  • ebrietas – pijaństwo
  • eccere – zaiste, zaprawdę
  • Eclaireur – podpora na przodzie lokomotywy służąca do usuwania ewentualnych przeszkód leżących na torach
  • economus – ekonom, rządca (nadzorca)
  • Edelschmied – kowal wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (tu: Goldschmied – złote, Silberschmied – srebrne)
  • Edelsteinwürker – handlarz kamieniami szlachetnymi, jubiler
  • ederitarius – dentysta
  • Edict – edykt – akt prawny, ustawa, publiczne obwieszczenie
  • Edictal-Citation – wezwanie przez obwieszczenie, pisma publiczne (np. gazetę urzędową)
  • Effigies – wizerunek, odwzorowanie
  • Ehehalt – czeladź, służący
  • eheledig – to samo, co ledig – stanu wolnego, niezamężny
  • Ehrbarkeit – zacność, też: zacny – w odniesieniu do patrycjuszy, a później członków rady, sądu
  • Eicher – mierniczy, geodeta
  • eiecto – wypędzenie, wyrzucenie
  • Eiermann, Eiermenger – handlarz jajami
  • Eigenkätner – rolnik uprawiający gospodarstwo, ale nie posiadający żadnej jego części
  • Eigenlehner – górnicy, którzy oddane w lenno zabudowania górnicze sami obsługują, tego rodzaju pojedyncze lenno mogło składać się maksymalnie z 8 ludzi. Czasem mylone z Eigenlöhner
  • Eigentümer, Eigenthuemer – właściciel (wpisany w księdze wieczystej, posiadający pełnię praw na nieruchomości)
  • Einfahrer – urzędnik górniczy (Bergbaubeamter), sztygar (Steiger)
  • Eingangsregister – rejestr wpływu (skrót – E.R., np. 41 E.R. 108.38) – służył też do wpisywania pism w przypadku, gdy istniała wątpliwość do jakich akt je dołączyć, lub czy należy założyć nowe; dla pism które kieruje się do innych urzędów (lub otrzymuje się) bez konkretnej, rzeczowej dyspozycji
  • Eingräber, Eisengräber – grawer, wyrabiacz pieczęci
  • Einlasser – oddźwierny, portier
  • Einleger – bednarz
  • Einlieger – 1. mieszkaniec wsi bez własnej nieruchomości, domu, wynajmujący kąt u bogatszego chłopa, trudniący się czasem rzemiosłem; 2. chłop z niewielką nieruchomością; 3. dzierżawca, najemca; zob też: Einwohner, Häusling
  • Einpfenniger – zwierzchnik osoby, która pobiera pieniądze za eskortowanie
  • Einsäckler – poborca podatkowy
  • Einsasse – mieszkaniec
  • Einschlagmacher – wypalał drewno siarką na wino i moszcz winny
  • Einsitzer, też: Altsitzer – chłop na wycugu
  • Einspänner – pełny kmieć (siodłak), też: Vollbauer, Großbauer
  • Einsteher – zmiennik (przy poborze do wojska)
  • Eisendrechsler – tokarz (określenie stosowane w XIX wieku)
  • Eisenhuter – wytwórca hełmów i szyszaków
  • Eisenmeister – strażnik więzienny
  • Eisenmenger – handlarz żelazem, wyrobami z żelaza
  • Eisenschmelzer – wytapiacz rudy, tu: Waldschmied (zob. http://de.wikipedia.org/wiki/Waldschmiede)
  • eiulo – płacz, lament
  • ejus domicilium – z tego samego miejsca, np. z tej samej parafii; miejscowy
  • ejusdem, eiusdem – tego samego (np. miesiąca, roku, materiału)
  • elamentabilis – żałosny
  • elapso termino – po upływie terminu
  • Eleve – elew – uczeń, wychowanek
  • elich – zacny, czcigodny – dziś ehrlich (może być też błędnie dla etlich – niejeden)
  • elidiren – elidować – 1. usunięcie samogłoski lub części wyrazu, apostrofować; 2. odnieść się do zarzutów strony przeciwnej (prawn.)
  • eligiren – wybierać (electiv – z wyboru)
  • elinguis – niemowa
  • elocutio – wynagrodzenie, zadośćuczynienie
  • eluego – zrzucić żałobę
  • Email – emalia; dawniej – szmelc, smalc – sposób zdobienia wyrobów metalowych za pomocą szklistej (barwionej) powłoki, zob. Emalia (Wikipedia)
  • emancipio – usamodzielnić,upełnoletnić,osiagnąc dojżałość prawną
  • emaniren – emanować; uchwalać, wychodzić (publikować); promieniować, wypływać
  • Emballiren – 1. opakowanie towaru; 2. koszt opakowania i pakowania towaru; doppelt emballiren – opakować dodatkowo w maty, słomę jako ochrona lub podwójnie; też – Emballage
  • Emendanda – wszystko, co musi być skorygowane w tekście
  • emendatio – poprawa, udoskonalenie
  • Emendator – korektor
  • emendiren – poprawić, skorygować
  • emercor – okupić
  • emigro – wywędrować
  • eminus – daleki
  • emitto – wysyłać
  • Emmerer – wytwórca wiader
  • Emolument – korzyść, pożytek (Emolumente – dochody)
  • emorior – zaginąć, umrzeć
  • Emphyteusis – emfiteuza – dzierżawa z prawem pobierania pożytków i wznoszenia budowli, a nawet zbycia praw lub przekazania w spadku (bardzo zbliżone do prawa właściciela) w zamian za roczną opłatę (Canon, Pensio); Emphyteuta – osoba, która otrzymała nieruchomość w dzierżawę, zob. Emfiteuza (Wikipedia)
  • emptito – kupić, kupować
  • en gros – ogólnie; w odróżnieniu od – en detail – w detalach
  • enervis – bezsilny, słaby
  • enrolliren, enroliren – wpisać się na listę; zaciągnąć się do wojska
  • ensifex – płatnerz, miecznik
  • Entensteller – pomocnik podczas polowania na ptactwo wodne
  • Entfernungsmesser – dalmierzysta
  • Entrepreneur – organizator koncertów, uroczystości; dostawca; in Entreprise geben (nehmen) – zorganizować budowę, dostawę (jako główny wykonawca)
  • ephipparius – siodlarz
  • Ephorus – efor, nadzorca, zwierzchnik instytucji publicznej (szkoły) lub kościelnej
  • epiclerus – dziedziczka
  • epigonus – pogrobowiec
  • epiphora – katar
  • episcopus – biskup
  • Epizootien – zaraza zwierzęca
  • equicius – handlarz koni
  • Erbbescheinigung – zob. Erbschein
  • Erbhöferolle – matrykuła niepodzielnych gospodarstw dziedzicznych
  • Erblegitimation – legitymacja spadku
  • Erbrichter – 1. sędzia prawa spadkowego – sędzia rozstrzygający spory spadkowe; 2. sędzia dziedziczny – sprawujący urząd dziedzicznie (zwykle na wsi, wójt, sołtys dziedziczny) – do reformy sądownictwa w poł. XIX w.
  • Erbschaftsausschlagung – odrzucenie spadku
  • Erbschein, Erbbescheinigung – akt poświadczenia dziedziczenia, dziś także: stwierdzenie nabycia spadku, udzielany na wniosek, przez właściwy sąd do spraw spadkowych; w aktach niemieckich odróżniano obydwa terminy, stąd dla „Erbbescheinigung” proponuję – „potwierdzenie nabycia spadku”, zob. Erbschein (Wikipedia)
  • Erbscholtisei – dziedziczne sołtystwo (Scholtisei – nazwa występująca głównie na Śląsku)
  • Erbzinsbauer – kmieć (siodłak) czynszowy – użytkował nieruchomość przekazaną przez właściciela ziemskiego dziedzicznie, za którą płacił roczny czynsz, osobiście był wolny
  • Erchmacher, Erchmecker, Erchmeker – białoskórnik
  • Erdebäcker – garncarz, też: zdun
  • Erdtrichsmesser, Ertrichsmesser – geometra
  • erectus – prosty, wyniosły
  • eremita – pustelnik
  • ergastularius – strażnik więzienia
  • erraticus – tułacz
  • erro – błądzić, tułać się,mylę się
  • erronis – włóczęga
  • error – błąd; error facti – błąd co do faktu; error iuris – błąd co do prawa
  • Erteilung – wydanie
  • eructo – zwymiotować
  • eruginator – miecznik, szlifierz mieczy
  • eruiren – zbadać, wywodzić
  • erus – właściciel, pan domu
  • Erweißer – handlarz grochem
  • esca – jedzenie, pokarm
  • Escadron, Eskadron – eskadron, oddział konnicy w sile ok. 100-200 koni, także – Schwadron (szwadron), Geschwader
  • Eseler – drobny handlarz (woził swoje towary na ośle – Esel)
  • Essenkehrer – kominiarz
  • Esser – budowniczy powozów
  • Estafette – sztafeta, posłaniec konny, też – Stafette
  • Estricher – wytwórca jastrychu (zob. http://pl.wikipedia.org/wiki/Jastrych)
    et – spójnik / i /
  • Etablieren – 1. założyć (np. firmę, warsztat); 2. osiedlić się (Etablissement – osiedlenie)
  • Etat – budżet (plan dochodów i wydatków)
  • etiam – jeszcze, zawsze
  • etwen, eczwen, etwan – były, dawniej
  • Etzmaler – hecował żelazo, czyli wyżerał kwasami rozmaite desenie np. na zbrojach
  • Eulner – garncarz
  • euxinus – gościnny
  • evasio – zwolnienie od skargi
  • eventum – wyjście, rezultat
  • Eviction – ewikcja, gwarancja, rękojmia, sprzedający gwarantował, że rzecz sprzedana przechodzi na nabywcę, a wszelkie roszczenia przejmuje na siebie, zwana także – warunkiem
  • evictor – zachodźca
  • evidens – oczywisty, wpadający w oczy
  • evito – odebrać życie
  • Evolution – ewolucja, rozwój, zmiany (np. w biologii); w wojskowości – każdy ruch wojska powodujacy zmianę linii natarcia
  • evulsio – wyrwanie
  • Ewerführer – szyper, zajmował się transportem pojemników na wodę lub materiały sypkie na statki
  • ewiger Vikar – zastępca proboszcza, czasem tymczasowo (Pfarrverweser w Niemczech i na obszarze niemieckojęzycznym Szwajcarii – zob. Pfarrverweser (Wikipedia)
    ex aequo et bono – według tego, co słuszne i dobre (dot. wyroku opartego na ogólnych zasadach sprawiedliwości społecznej)
  • ex contractu – z kontraktu, z umowy
  • ex decreto – na podstawie decyzji
  • ex lege – według prawa, z mocy ustawy
  • exact – dokładnie
  • Exactitüde – punktualność
  • exactor – poborca podatkowy
  • excarnifico – zamęczyć na śmierć, zakatować
  • excerpiren – ekscerpować, robić wyciąg, wypis z księgi, dokumentu itp.
  • Excitatorium – powtórny nakaz urzędowy
  • excludiren – wyłączać
  • Exclusion – wyłączenie, prekluzja
  • excoriator – rakarz, hycel; oprawca
  • excors – głupi, bezrozumny
  • exemplaris – odpis, kopia
  • exfideiubere – uwolnić od zastawu, wyręczyć
  • exheres – wydziedziczony
  • exhibeo – wystawić na widok, okazywać
  • exinde – potem, następnie
  • exlegis – bezprawny
  • expletio – uzupełnienie
  • explicite – jasno, wyraźnie, bezpośrednio
  • expressis verbis – dobitnymi słowami, wyraźnie, dokładnie
  • expropriatio – wywłaszczenie
  • expugnax – skuteczny
  • expurgatores – świadkowie przysięgi
  • extenuatio – płacenie długu ratami z dochodów
  • extorris – wygnaniec
  • extractum – wyciąg, wypis
  • extraneus – wyzuty, pozbawiony z czegoś, nie należący do rodziny

Litera F

  • fabella – anegdota
  • faber – rzemieślnik, kowal (niem. Schmied)
  • faber argentarius – rzemieślnik wyrabiający biżuterię i inne przedmioty ze srebra (niem. Silberschmied)
  • faber aurifaber – złotnik (niem. Goldschmied)
  • faber cuprarius – kotlarz (niem. Kupferschmied)
  • faber ferrarius, faber ferri – kowal żalaza (niem. Eisenschmied), też ślusarz
  • faber lignarius – cieśla (niem. Drechsler)
  • faber murarius – murarz (niem. Maurer)
  • Fächermacher – rzemieślnik wyrabiający wachlarze (służyły nie tylko do chłodzenia twarzy, ale też jako osłona przed słońcem i insektami)
  • Fadenmacher – rzemieślnik produkujący nici (dziś Zwirner)
  • Fahnenschmied – kowal w służbie kawalerii
  • Fahrender – minstrel, członek wędrownej kapeli
  • Fahrensmann – marynarz (dziś – Seemann, Matrose)
  • Fahrer vom Bock – woźnica z kozła
  • Fahrer vom Sattel – woźnica z siodła
  • Faktor – 1. zarządzający przedsiębiorstwem; 2. pełnomocnik handlowy lub przedsiębiorcy
  • Faktotum – służący (zaufany, wypełniający wszystkie polecenia)
  • falcarius – kowal kos
  • falconarius – sokolnik
  • Fallmeister – rakarz
  • falsus – fałszywy
  • famatus, famosus – sławetny; określenie średniozamożnego rzemieślnika, mieszczanina
  • famella – służąca
  • familia defuncta – wygasły ród
  • Familienrechtliche Angelegenheiten – sprawy prawa rodzinnego
  • famulans Villanus – służący wieśniak
  • famulatus – służba, niewola
  • famulus – 1. parobek, sługa; 2. uczeń, czeladnik (niem. Geselle, Lehrjunge)
  • famulus ecclesiae – kościelny
  • Fänger – człowiek, który zajmuje się aresztowaniem, ściganiem
  • Farbenmacher, Farbenreiber – wytwórca farb, barwników najczęściej z ziemi, drewna, liści, kwiatów i korzeni
  • Farcher – handlarz wieprzowiną
  • Fässler – bednarz
  • Faßmaler – 1. malarz pokojowy; 2. malarz na rzeźbach
  • Faßzieher – 1. pomocnik handlarza; 2. ładowacz
  • Fastbäcker – piekarz chleba żytniego
  • Faut, Fauth – wójt
  • Fechner – wytwórca i handlarz futrami
  • Federfechter – szermierz
  • Federputzer, Federschmücker – wytwórca modnych dodatków z piór ptasich
  • Feidum – okup wypłacany poszkodowanemu
  • Feilbeck – piekarz, określany mianem Grobbäcker tj. piekarz, którzy nie wypiekał białego (lub pszennego) chleba, który swoje produkty wystawiał na sprzedaż
  • Feilenhauer, Feiler – wytwórca pilników, tarek
  • Feilschlächter – rzeźnik, który wystawiał mięso, kiełbasy na sprzedaż w swoim sklepie (ławie)
  • Feirschlosmacher – puszkarz
  • Feitler – handlarz obnośny ubraniami i bielizną
  • Felbaweber – tkacz jedwabiu
  • Feldgeschworener – jeden ze zwykle siedmiu przysięgłych wiejskich, który wyznaczał na nowo sporne lub zatarte granice
  • Feldhüter – 1. artylerzysta (Schlangenschütze) obsługujący artylerię polowąw XVI wieku; 2. osoba (Flurdiener) zatrudniona przez władze gminy lub właściciela ziemskiego do pilnowania pól, mógł mieć uprawnienia policyjne
  • Feldmaurer – wytwórca niewypalanej cegły, która następnie wypalana była na polu
  • Feldreiter – żandarm
  • Feldscher – 1. dawne określenie lekarzy wojskowych; 2. pomocnik chirurga odpowiedzialny za opiekę lekarską nad rannymi
  • Feldwaibel – feldfebel, sierżant Feldwebel
  • Felgenbauer – stelmach, kołodziej
  • Felger – wytwórca kołowrotów, wozów
  • Fellhändler, Fellwerkbereiter – kuśnierz
  • feniseca – kosiarz, żniwiarz
  • Ferber – farbiarz
  • Ferger (Verleger) – w prawie górniczym uprawniony przez gwarectwo do pobierania opłat, w przemyśle tekstylnym pośrednik między rzemieślnikiem wykonującym drobne prace, a nakładcą, też może być np. między miedziorytnikiem, a wydawcą
  • feria – dzień, dzień powszedni tygodnia (pierwszym dniem była niedziela, stąd feria secunda to nie wtorek, lecz poniedziałek)
  • ferri faber – kowal żelaza
  • Fertiger – przedsiębiorca zajmujący się żeglugą (przewoźnik)
  • Fesselschneider – sporządzał rzemienie do uprzęży końskiej
  • Fessler – bednarz
  • Festbäcker – inaczej Grobbäcker, tj. piekarz którzy nie wypiekał białego (lub pszennego) chleba
  • fetus – rodzenie, płód
  • Feuerbürgermeister – od 1777 r. stał – obok burmistrza – na czele magistratu; zwykle sprawowany przez byłego wojskowego (oficera), sprawował nadzór nad sprzętem gaśniczym w mieście, a podczas pożaru dowodził akcją. Opłacani byli ze skarbu państwa (zob. też Historia Śląska II, s. 68; Göttingische Anzeigen von gelehrten Sachen, 2. Band, Göttingen 1787, s. 775)
  • Feuermaler – rzemieślnik pokrywający przedmioty emalią
  • Feuermäuerkehrer – kominiarz
  • Feuerwerker – pirotechnik
  • Fiarant – handlarz towarami spożywczymi na jarmarku
  • fibularius – paskarz, wytwarzał też pasy mieczowe, także okucia z mosiądzu
  • fibulator – guzikarz, wytwórca okuć
  • fideiussio – poręczenie, rękojmia
  • figulus – garncarz, kaflarz
  • Figurist – rzeźbiarz
  • filia – córka
  • filiaster – bratanek
  • filiastra – bratanica
  • filicarius – brukarz, kamieniarz
  • filius – syn
  • Filler – rakarz, hycel
  • Filter, Filterer, Filzer – 1. pilśniarz; 2. kapelusznik
  • Fingerhüter – wytwórca naparstków z mosiądzu lub skrawków blachy żelaza
  • Fingerleindreher – tokarz
  • fiscalia – podatki, opłaty
  • fiscalis – należący do skarbu (tj. majątku władcy lub państwa)
  • Fischbeinreißer – wytwórca narzędzi i innych sprzętów z kości (szczęki) wieloryba
  • Fischer-Innung – cech rybaków
  • Fischmenger – handlarz rybami
  • fiscus – kasa państwowa, Skarb Państwa
  • Fiskalat – administracja podatkowa
  • fistulator – flecista
  • flator – wytapiacz, hutnik
  • flaviarius – safiannik (safian gatunek cienkiej skóry)
  • Flecksieder – osoba wyrabiająca wyroby z wnętrzności zwierząt
  • Fleischer-Immung – cech rzeźników
  • Fleischhacker, Fleischhauer – rzeźnik (zajmował się zarówno przygotowaniem, jak i sprzedażą wyrobów mięsnych)
  • Flurbuch – księga parcel, zob. Kataster nieruchomości (Wikipedia)
  • Flusssieder – warzelnik potażu, który składnikiem w produkcji mydła, szkła, farb, w piekarnictwie i wielu innych; Potaż (Wikipedia)
  • focaria – kucharka (niem. Köchin, Küchenmagd)
  • fodi – zakopać, pochować
  • forestarius – leśniczy
  • fornacarius, furnarius – zdun
  • fosfor, fossarius – kopacz, rolnik, górnik, grabarz, człek nieuczony, rozpustnik
  • fossor montanus – górnik, kopacz żupny
  • Fotzenstecher – osoba zajmująca się kastrowaniem świń
  • Fragner – handlarz towarami żywnościowymi, kramarz
  • fragulator – kaletnik, tasznik
  • frater – brat
  • Frauenwirtin – właścicielka domu publicznego
  • Fredum – grzywna,kara pieniężna
  • Freibauer – kmieć (siodłak, gbur) zwolniony z powinności (pańszczyzny, czynszu) na rzecz właściciela ziemskiego
  • freier Knecht – żołnierz zwerbowany (zaciężny, kontraktowy)
  • Freigärtner – zagrodnik zwolniony z powinności (pańszczyzny, czynszu) na rzecz właściciela ziemskiego
  • Freigärtnerstelle – posiadłość wolnego zagrodnika
  • Freihäuslerstelle – posiadłość wolnego chałupnika
  • Freiknecht – rakarz
  • freiwillige Gerichtsbarkeit – sądownictwo powszechne/nieprocesowe (sprawy prawa prywatnego, opiekuńczego, spadkowego, ksiąg wieczystych itd.)
  • Frümesser – kapelan, wikariusz
  • frumitor – garbarz skór
  • Frumwerker – robotnik dniówkowy lub rzemieślnik, pracujący wykonujący coś na zamówienie, który posiadła własne narzędzia i surowce
  • Fuderer – woźnica
  • Fugger – właściciel kantoru wymiany walut
  • Fundenhirt – kierownik sierocińca
  • funereus pannus – całun
  • funicularius – wytwórca sznurowadeł, pasków, klamer do książek
  • funista, funarius, funifex, funipex, funiparius – powroźnik (niem. Seiler)
  • Funker – radiotelegrafista
  • Furmer – wytwórca form odlewniczych
  • furnarius – zdun
  • furunculus – złodziejaszek
  • Füselier – fizylier (żołnierz piechoty uzbrojony w strzelbę skałkową w XVII-XVIII w., a w czasie II wojny światowej – pistoletów maszynowych, w czasach napoleońskich – lekka piechota)
  • fusor – konwisarz, odlewnik
  • fusor tormentorum – ludwisarz
  • Fußknecht – żołnierz piechoty
  • Fütter – handlarz paszą dla bydła, głównie owsem i słomą

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.